Hakimiliki ya picha: Soka La Bongo
Mabadiliko ya Yanga yamefikia hatua ambayo inaweza kubadilisha kabisa namna klabu hiyo inavyoendeshwa, inavyotengeneza mapato na inavyopanga mustakabali wake wa muda mrefu.
Kwa miaka kadhaa, suala la kuibadilisha Yanga kutoka mfumo wa kawaida wa uendeshaji wa klabu kwenda mfumo wa kisasa zaidi wa kibiashara limekuwa likijadiliwa kwa kina ndani na nje ya klabu.
Sasa, kwa mujibu wa Rais wa Yanga, Mhandisi Hersi Said, mchakato huo umefikia hatua muhimu na klabu ipo tayari kuanza utekelezaji wa hatua zinazofuata.
Hersi alieleza hayo jijini Dar es Salaam wakati wa hafla ya kusaini mkataba wa ujenzi wa
Yanga Tower, mradi mkubwa wa kibiashara unaojengwa Kariakoo katika eneo la Mtaa wa Mafia na Nyamwezi.
Mradi huo una thamani ya takribani
Shilingi bilioni 5.5, huku taarifa za sasa zikieleza kuwa jengo hilo litakuwa na ghorofa 12 na linatarajiwa kukamilika ndani ya miezi 12.
Lakini nyuma ya ujenzi wa jengo hilo kuna picha kubwa zaidi.
Ni picha ya klabu inayojaribu kujenga msingi wa kifedha ambao utaifanya iweze kujitegemea zaidi, kuvutia uwekezaji, kuongeza mapato na hatimaye kutumia nguvu hiyo ya kifedha kuboresha timu yake ya mpira.
Kwa hiyo, kinachoendelea Yanga si suala la jengo pekee.
Ni sehemu ya safari ya kuijenga Yanga mpya ya kibiashara.
Mabadiliko ya Yanga: Mchakato Umefikia Hatua ya Utekelezaji
Kauli ya Hersi kwamba mchakato wa mabadiliko umekamilika ni muhimu kwa sababu inaashiria kwamba klabu sasa inatoka katika hatua ya kupanga na kujadili kwenda katika hatua ya utekelezaji.
Kwa miaka mingi, wanachama na mashabiki wamekuwa wakisubiri kuona ni lini mpango huo utaanza kuonekana kwa vitendo.
Sasa hatua inayofuata ni kuanzishwa kwa kampuni maalum ambayo itakuwa na jukumu la kuendesha shughuli za klabu chini ya mfumo mpya.
Baada ya hapo, klabu inatarajia kuanza mchakato wa
uuzaji wa hisa.
Hii ndiyo sehemu ambayo huenda ikawa na mvuto mkubwa zaidi kwa wanachama, mashabiki na wawekezaji.
Kwa sababu swali kubwa litakuwa:
Yanga itamilikiwa na nani baada ya mfumo huu kuanza kufanya kazi?
Jibu la msingi katika mfumo uliowahi kuelezwa ni kwamba wanachama wataendelea kuwa na nafasi kubwa katika umiliki wa klabu.
Mabadiliko ya Yanga na Mfumo wa Umiliki wa 51 kwa 49
Moja ya vipengele muhimu katika mfumo mpya wa umiliki ni mgawanyo wa hisa.
Kwa mujibu wa mpango uliowahi kuelezwa,
wanachama wanatarajiwa kumiliki asilimia 51 ya hisa, huku wawekezaji binafsi wakimiliki asilimia 49.
Hii ni hoja muhimu sana kwa sababu inahakikisha kwamba mwanachama haondolewi kabisa kwenye msingi wa umiliki wa klabu.
Kwa upande mwingine, asilimia 49 inatoa nafasi kwa mtaji binafsi kuingia ndani ya klabu.
Hii ina maana kwamba Yanga inaweza kupata fedha, utaalamu wa biashara na mitandao ya wawekezaji bila kuacha moja kwa moja udhibiti wa taasisi mikononi mwa mwekezaji mmoja.
Mfumo huo pia ulihusisha wazo la kuwa na wawekezaji wanne upande wa asilimia 49, huku upande wa wanachama ukiendelea kuwa na nguvu ya asilimia 51.
Kimsingi, mfumo huu unajaribu kuunganisha vitu viwili ambavyo mara nyingi huwa vigumu kuviweka pamoja:
Utambulisho wa klabu unaotokana na wanachama na nguvu ya mtaji binafsi.
Hisa za Yanga Zinaweza Kumaanisha Nini kwa Wanachama?
Hapa ndipo kuna umuhimu wa kutofautisha kati ya
uanachama na uwekezaji.
Mwanachama kuwa sehemu ya Yanga hakumaanishi kwamba moja kwa moja atapata fedha mfukoni kutokana na kila biashara inayofanywa na klabu.
Faida kubwa inayotarajiwa kwa mwanachama ni kuona taasisi anayomiliki ikiwa na uwezo mkubwa zaidi wa kifedha, kitaalamu na kimichezo.
Kwa mfano, kama mapato ya Yanga yanaongezeka, klabu inaweza kuwa na uwezo mkubwa wa:
- kusajili wachezaji bora;
- kuajiri makocha wenye viwango vya juu;
- kuboresha miundombinu;
- kuimarisha akademi;
- kuwekeza kwenye teknolojia ya michezo;
- kuboresha huduma kwa mashabiki;
- kugharamia safari na mashindano ya kimataifa.
Kwa hiyo, thamani ya mwanachama haipaswi kupimwa tu kwa swali la “nitapata kiasi gani cha fedha?”
Inapaswa pia kupimwa kwa swali:
“Klabu ninayoimiliki itakuwa na nguvu kiasi gani baada ya mabadiliko haya?”
Yanga Tower: Zaidi ya Jengo la Klabu
Mradi wa
Yanga Tower ni moja ya vipengele vinavyofanya mabadiliko haya yawe na maana kubwa zaidi.
Jengo hilo linajengwa Kariakoo, eneo ambalo ni miongoni mwa maeneo yenye shughuli kubwa za kibiashara jijini Dar es Salaam.
Mradi huo wenye thamani ya takribani Sh5.5 bilioni unalenga kugeuza mali ya klabu kuwa chanzo cha mapato ya muda mrefu.
Hapa ndipo falsafa ya biashara ya kisasa ya mpira inapoingia.
Klabu kubwa haiwezi kutegemea mapato ya siku ya mechi pekee.
Mapato ya mpira yanaweza kutoka kwenye:
- udhamini;
- matangazo;
- tiketi;
- mauzo ya jezi;
- biashara ya bidhaa za klabu;
- haki za kibiashara;
- zawadi za mashindano;
- uuzaji wa wachezaji;
- mali za klabu.
Yanga Tower inaweza kuongeza chanzo kingine cha mapato ambacho hakitegemei moja kwa moja kama timu imeshinda au imepoteza mchezo.
Kwa Nini Yanga Tower Ni Muhimu kwa Mustakabali wa Klabu?
Fikiria klabu ambayo ina mali zinazoweza kuzalisha mapato mwaka mzima.
Huo ni mfumo tofauti kabisa na klabu inayosubiri mdhamini au mapato ya mashindano kila msimu.
Jengo la kibiashara linaweza kutoa mapato kupitia upangishaji wa ofisi, maduka na shughuli nyingine za kibiashara kulingana na matumizi yake.
Hii inaweza kuipa Yanga uwezo wa kuwa na mapato yanayoweza kutabirika zaidi.
Na mapato yanayoweza kutabirika yana umuhimu mkubwa katika mipango ya klabu.
Klabu inapojua kwamba ina chanzo fulani cha mapato cha muda mrefu, inaweza kupanga bajeti yake kwa ujasiri zaidi.
Hapo ndipo Yanga Tower inaweza kuwa muhimu si kwa sababu tu ya ukubwa wa jengo, bali kwa sababu ya
thamani yake ya muda mrefu kwa taasisi.
Kutoka Klabu ya Mpira Kwenda Taasisi ya Kibiashara
Hii ndiyo sehemu kubwa zaidi ya mabadiliko ya Yanga.
Klabu ya kisasa haiwezi kuangalia mpira pekee.
Inapaswa kuangalia pia biashara inayozunguka mpira.
Mashabiki ni sehemu ya thamani ya klabu.
Chapa ni mali.
Historia ni mali.
Mali za klabu ni mali.
Wachezaji wanaweza kuwa mali.
Mitandao ya kijamii ni mali.
Hata uwezo wa klabu kuvutia wafadhili na washirika wa biashara ni sehemu ya thamani yake.
Yanga ikiwa na idadi kubwa ya mashabiki Tanzania na nje ya nchi, ina msingi mkubwa wa kibiashara.
Changamoto ni kugeuza nguvu hiyo ya mashabiki kuwa mapato endelevu bila kupoteza utambulisho wa klabu.
Hapo ndipo mfumo mpya wa kibiashara utakapopimwa.
Thamani ya Yanga na Kivutio kwa Wawekezaji
Klabu imewahi kuhusishwa na tathmini ya thamani ya karibu
Shilingi bilioni 100.
Tathmini hiyo inaongeza uzito kwenye mjadala wa hisa kwa sababu mwekezaji anahitaji kuelewa anachonunua.
Mwekezaji mkubwa hataangalia tu jina la Yanga.
Ataangalia pia:
Yanga inaingiza kiasi gani?
Inatumia kiasi gani?
Ina mali gani?
Ina madeni gani?
Miradi yake inaweza kuzalisha mapato kiasi gani?
Thamani ya chapa yake ni kiasi gani?
Ina uwezo gani wa kukua ndani ya soko la Afrika?
Maswali hayo yatakuwa muhimu zaidi wakati wa kuanza kwa mchakato rasmi wa uuzaji wa hisa.
Kwa sababu thamani ya klabu kwenye karatasi ni jambo moja.
Lakini uwezo wa kuonyesha kwamba thamani hiyo inaweza kuzalisha mapato ni jambo jingine.
Uwanja wa Jangwani Unaongeza Picha Kubwa ya Biashara
Yanga pia ina mpango mkubwa wa ujenzi wa uwanja wa kisasa eneo la Jangwani kwa kushirikiana na GSM Group.
Ushirikiano huo umeelezwa kuwa wa
asilimia 50 kwa 50, huku Yanga ikitoa eneo na GSM ikihusika katika uwekezaji wa ujenzi.
Uwanja wa kisasa unaweza kuwa mali muhimu sana katika mfumo wa kibiashara.
Mbali na mechi za mpira, uwanja unaweza kuzalisha mapato kupitia:
- tiketi;
- VIP na hospitality;
- corporate boxes;
- matangazo;
- matukio;
- mikataba ya kibiashara;
- maduka;
- huduma za chakula na vinywaji;
- shughuli nyingine zisizo za mpira.
Hivyo, Yanga Tower na uwanja vinaweza kuwa sehemu ya mfumo mmoja mkubwa wa kuzalisha mapato.
Je, Biashara Inaweza Kuibadilisha Yanga Uwanjani?
Hili ndilo swali ambalo mashabiki wengi watataka kuliona likijibiwa.
Kwa sababu mwisho wa siku Yanga ni klabu ya mpira.
Mashabiki hawatafurahia kuona jengo zuri pekee.
Wanataka kuona:
wachezaji bora,
timu yenye ushindani,
makocha bora,
miundombinu bora,
na zaidi ya yote,
mataji.
Hivyo, mafanikio ya kibiashara yanapaswa kuunganishwa na mafanikio ya michezo.
Kama Yanga Tower inazalisha mapato lakini fedha hizo haziimarishi taasisi na timu, basi sehemu ya lengo la mabadiliko itakuwa haijafikiwa.
Lakini kama mapato hayo yatasaidia klabu kuwa na bajeti imara, kusajili wachezaji bora na kuwekeza kwenye maendeleo ya soka, hapo ndipo transformation itakapokuwa na maana halisi.
Changamoto Kubwa Itakuwa Utawala Bora
Pamoja na matumaini yote, mfumo mpya utakuwa na changamoto zake.
Wawekezaji watakuwa na maslahi yao.
Wanachama watakuwa na matarajio yao.
Uongozi utakuwa na wajibu wa kuendesha biashara.
Na timu itahitaji mafanikio ya uwanjani.
Kwa hiyo,
utawala bora utakuwa muhimu kuliko wakati mwingine wowote.
Yanga itahitaji mfumo wenye:
- uwazi wa kifedha;
- ukaguzi huru wa hesabu;
- bodi yenye uwezo;
- majukumu yaliyo wazi;
- ulinzi wa haki za wanachama;
- uwajibikaji wa viongozi;
- sera madhubuti za migongano ya maslahi.
Asilimia 51 ya wanachama inaweza kulinda umiliki wao kisheria, lakini mfumo mzuri wa utawala ndio utakaohakikisha umiliki huo una nguvu katika vitendo.
Historia ya Mabadiliko ya Yanga
Mabadiliko haya hayakuanza mwaka huu.
Wazo la kubadili mfumo wa uendeshaji wa Yanga lilikuwa tayari limeonekana kwenye katiba ya klabu tangu mwaka
2010.
Baadaye mchakato ulianza kupewa nguvu zaidi kupitia Kamati ya Mabadiliko iliyoongozwa na Alex Mgongolwa.
Klabu pia ilihusisha wadau wa kimataifa katika safari hiyo, wakiwemo
La Liga na Sevilla, kwa lengo la kujifunza mifumo ya kisasa ya uendeshaji wa klabu.
Hatua muhimu ilifikiwa tarehe
27 Juni 2021, wakati wanachama 1,170 waliposhiriki katika Mkutano Mkuu wa klabu jijini Dar es Salaam na kupitisha mabadiliko pamoja na katiba mpya.
Kwa hiyo, kauli ya sasa kwamba mchakato umekamilika inaonyesha mwisho wa safari ndefu ya kisheria na kiutawala.
Kinachobaki sasa ni utekelezaji.
Nini Kitatokea Baada ya Hapa?
Hatua zinazofuata zinaweza kuwa na umuhimu mkubwa katika historia ya Yanga.
Kwanza, kampuni inayotarajiwa kuendesha klabu inapaswa kuanzishwa.
Pili, mfumo wa hisa unapaswa kuwekwa wazi.
Tatu, wanachama na wawekezaji wanahitaji kupata taarifa sahihi kuhusu thamani, haki na wajibu wao.
Nne, mfumo wa uongozi unapaswa kufanya kazi kwa uwazi.
Na tano, miradi ya kibiashara kama Yanga Tower inapaswa kutekelezwa kwa ufanisi.
Kwa mashabiki, hii itakuwa safari ya kusubiri kuona kama ahadi ya “Yanga mpya” inaweza kubadilishwa kuwa matokeo halisi.
Hitimisho: Yanga Iko Kwenye Ukurasa Mpya
Mabadiliko ya Yanga sasa yamefikia hatua ambayo haitoshi tena kuzungumza kuhusu mipango—sasa ni wakati wa utekelezaji.
Kuanzishwa kwa kampuni mpya, kuanza kwa mchakato wa kuuza hisa, ujenzi wa Yanga Tower na mpango wa uwanja wa kisasa vinaonyesha klabu inayotaka kujenga msingi wa kifedha wa muda mrefu.
Mfumo wa asilimia 51 kwa wanachama na asilimia 49 kwa wawekezaji unaweza kuwa njia ya kuunganisha historia na utambulisho wa Yanga na nguvu ya mtaji binafsi.
Lakini mafanikio yake yatategemea zaidi ya asilimia za hisa.
Yatategemea
uwazi, usimamizi bora, nidhamu ya kifedha na uwezo wa kubadilisha mali na uwekezaji kuwa nguvu ya soka.
Kwa sababu mwisho wa siku, thamani halisi ya mabadiliko haya haitapimwa kwa ukubwa wa Yanga Tower pekee.
Itapimwa kwa swali moja kubwa:
Je, mfumo huu utaweza kuifanya Yanga kuwa klabu yenye nguvu kifedha, inayojitegemea kibiashara na yenye uwezo wa kutawala soka la Tanzania na kushindana kwa kiwango cha juu Afrika?
Hapo ndipo ukurasa mpya wa Yanga utakapopimwa.
Beti Sasa
TSh MILIONI 10 KUSHINDANIWA. Beti TSh 1,250+, Mechi 3+ Ikijumuisha Mechi ya Simba
